De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor de zogenoemde manosfeer: online omgevingen waarin vooral jongens en jonge mannen boodschappen tegenkomen over mannelijkheid, succes, macht en relaties. Via sociale media, podcasts en video’s worden jongeren dagelijks beïnvloed door sterke meningen en vaak zwart-witbeelden over hoe je als jongen of man zou moeten zijn.

Hoewel niet iedere jongere hier gevoelig voor is, zie ik in de praktijk dat sommige hoogbegaafde jongeren extra kwetsbaar kunnen zijn voor dit soort invloeden, juist omdat zij vaak intens denken, diep voelen en sterk zoeken naar betekenis en rechtvaardigheid.
Hoogbegaafde kinderen en jongeren worden vaak gezien als cognitief sterk, maar wat minder zichtbaar is, is hun gevoeligheid. Veel van deze jongeren ervaren:

• intense emoties;
• een sterk rechtvaardigheidsgevoel;
• diep nadenken over zichzelf en de wereld;
• gevoelens van anders zijn;
• moeite met aansluiting bij leeftijdsgenoten;
• perfectionisme en onzekerheid.

Juist die combinatie van intelligentie én gevoeligheid kan maken dat jongeren op zoek gaan naar duidelijke antwoorden, structuur of een gevoel van ergens bij horen.

De aantrekkingskracht van simpele antwoorden

De online wereld biedt jongeren tegenwoordig voortdurend informatie, meningen en rolmodellen. In de manosfeer worden vaak eenvoudige verklaringen gegeven voor ingewikkelde gevoelens zoals afwijzing, onzekerheid, frustratie of eenzaamheid.
Voor jongeren die zich al langere tijd onbegrepen voelen, kan dat aantrekkelijk zijn:

• eindelijk iemand die zegt te begrijpen hoe het voelt;
• duidelijke taal en heldere standpunten;
• een gevoel van kracht en controle;
• ergens bij willen horen.

Hoogbegaafde jongeren prikken vaak snel door oppervlakkigheid heen, maar juist daarom kunnen ze ook sterk geraakt worden door inhoud die inspeelt op identiteit, autonomie en zingeving.
Bij jongens zien we regelmatig dat gevoeligheid minder ruimte krijgt. Terwijl juist veel hoogbegaafde jongens intens kunnen beleven, piekeren of worstelen met verwachtingen, van zichzelf én van hun omgeving.

Wanneer gevoelens van onzekerheid, frustratie of sociale eenzaamheid onvoldoende besproken worden, gaan jongeren soms online op zoek naar antwoorden. Daar vinden ze helaas niet altijd genuanceerde of helpende informatie.

Wat helpt wél?

De oplossing ligt niet in controle of verbieden, maar in verbinding en gesprek.

Jongeren hebben volwassenen nodig die:

• echt luisteren zonder direct te oordelen;
• ruimte geven aan vragen en twijfels;
• helpen kritisch nadenken te ontwikkelen;
• aandacht hebben voor zowel talent als kwetsbaarheid;
• begrijpen dat hoogbegaafdheid vaak samengaat met intensiteit en gevoeligheid.

Voor ouders en professionals is het belangrijk om alert te blijven op wat jongeren online tegenkomen, maar vooral ook op wat eronder ligt:

• voelt een jongere zich gezien?
• Is er ruimte voor onzekerheid?
•  Mag iemand zichzelf zijn?

Niet iedere hoogbegaafde jongere is kwetsbaar voor online beïnvloeding, maar we moeten er wel alert op zijn. Die gevoeligheid voor de manosfeer vindt bij hoogbegaafde jongens eerder plaats dan gemiddeld. Vanaf eind basisschool speelt dit al. 
Juist daarom hebben deze jongeren behoefte aan volwassenen die niet alleen kijken naar prestaties, maar ook naar identiteit, verbinding en emotioneel welzijn.

Want hoe slimmer en gevoeliger een jongere is, hoe belangrijker het wordt dat hij leert:
 je hoeft jezelf niet harder te maken om stevig in de wereld te kunnen staan.